Inleiding
Social bookmarking is het online delen van je favoriete websites. In plaats van je favorieten (bookmarks) op te slaan op de eigen computer (waar alleen jij ze kunt zien), bewaar je ze online op een speciaal daarvoor ontwikkelde website. Je voorziet je bookmarks van trefwoorden (tags) zodat anderen ze makkelijk kunnen doorzoeken. Social bookmarking websites bieden de mogelijkheid om je favorieten te delen met anderen – vandaar de term social bookmarking – maar dat is niet verplicht.

Wat is een tag?
De term ‘tag’ komt oorspronkelijk uit de wereld van graffiti. Hierbij gaat het om de handtekening die de makers achterlaten. Als het gaat over het toekennen van tags aan informatie op het web wordt hiermee bedoeld dat de inhoud van die informatie wordt aangeduid met sleutelwoorden. Met deze sleutelwoorden kan informatie die bij elkaar hoort, makkelijk gevonden worden. Talloze web 2.0 toepassingen geven gebruikers de mogelijkheid om tags toe te kennen aan online content: je kunt tags toekennen aan je blogposts, aan foto’s, aan video’s enz.

Het werken met tags lijkt op het systeem dat in bibliotheken wordt gebruikt waar boeken en tijdschriften en andere media terug te vinden zijn met trefwoorden. Maar het toekennen van trefwoorden wordt door specialisten gedaan volgens vaste regels, terwijl tags door iedereen en naar eigen inzicht worden gegeven. Het gevolg daarvan is dat niet alle publicaties over één onderwerp hetzelfde tag zullen krijgen en je dus ook niet alles terug kunt vinden. Zo kan de ene gebruiker bij Flickr een foto van zijn fiets voorzien van de tag ‘fiets’, terwijl een andere gebruiker de tag ‘rijwiel’ gebruikt of de tag ‘fietsje’. Maar omdat zo verschrikkelijk veel mensen gebruik maken van tags is het geen probeem als je niet alles vindt: meestal vind je toch ruim voldoende!

Zoals je tags kunt toekennen aan blogposts, foto’s en video’s, zo kun je op social bookmarking-sites je favoriete websites voorzien van tags en opslaan. Eén van de bekendste social bookmarking-sites is Delicious. Delicious is een online social-bookmarkingsite, waarmee je al je favoriete websites:

• kunt opslaan en beheren,
• kunt voorzien van een korte omschrijving (bij Delicious: max. 1000 karakters) en van tags, waardoor je je eigen collectie en die van anderen makkelijk kunt doorzoeken,
• en kunt delen met anderen.

Het sociale aspect van Delicious ligt in het feit dat je je favoriete websites kunt delen met andere gebruikers. Bijvoorbeeld: je kent de tag ‘wiskunde’ toe aan een website. Via jouw tag ‘wiskunde’ kun je niet alleen je eigen favoriete websites selecteren; je ziet ook welke andere websites door andere gebruikers zijn getagged met de term ‘wiskunde’. Op deze manier ontstaat een grote verzameling van websites die via dezelfde tags met elkaar verbonden zijn.

Je krijgt daarnaast ook tips: als jij een site opslaat bij je favorieten kijkt Delicious welke andere gebruikers die site ook als favoriet hebben opgeslagen en welke sites zij nog meer in hun collectie hebben. Op die manier kun je je eigen verzameling steeds verder uitbreiden, met sites die je uit jezelf misschien nooit gevonden zou hebben.

Je kunt je ook abonneren op de verzamelingen van je vrienden of collega’s, of de verzamelingen van anderen die je ontdekt hebt door te zoeken naar dezelfde tags of via de tips die je hebt gekregen van Delicious. Zo creëer je je eigen netwerk van mensen die jouw interesses delen.

Social bookmarking in het onderwijs
Social bookmarking kan zowel handig zijn voor jezelf als voor je leerlingen. Je kunt met collega’s van je eigen school je favorieten delen, maar je kunt ook op zoek gaan naar mensen die dezelfde websites hebben ontdekt als jij en zo je netwerk buiten de schoolmuren uitbreiden.
Delicious kun je door leerlingen laten gebruiken om ze een collectie favorieten te laten opbouwen voor een bepaald project of een collectie per vak die ze hun hele schoolperiode kunnen gebruiken.

Handleiding voor leerlingen
Onderstaande handleiding kan ook hier bekeken worden.
Met behulp van de indeling onder het filmpje kan je direct naar het betreffende onderdeel in het filmpje gaan.

del.icio.us – handleiding from Elmine Wijnia on Vimeo.

Een korte introductie van de mogelijkheden van http://del.icio.us
Je kunt ook direct doorklikken naar:
00:00 Introductie
00:50 Een account aanmaken
02:20 Een pagina bookmarken
04:05 Een bookmark aanpassen/verwijderen
04:30 Knop aan je browser toevoegen (let op: werkt alleen in Firefox!)
05:35 Netwerk(en)
07:00 Een onderwerp volgen
07:50 Meer mogelijkheden

Tips voor gebruik in de les
Als leerlingen een collectie favorieten opbouwen is het van belang dat ze nadenken over welke sites betrouwbaar zijn en waarom. Wie is de maker van de site en welk belang heeft hij bij het publiceren van die informatie? Hoe vaak wordt de site vernieuwd en hoeveel en welke websites verwijzen naar die website? Deze laatste vraag is overigens makkelijk te achterhalen door in een zoekmachine het commando ‘link:URL-website‘. Wil je bijvoorbeeld weten hoeveel mensen verwijzen naar de website van het KNMI, dan voer je bij de zoekmachine in: ‘link:knmi.nl‘. Als je wilt weten wanneer een pagina voor het laatst is vernieuwd en je kunt die informatie niet vinden op de pagina zelf, dan kan je proberen om de datum te achterhalen door in de adresbalk de volgende code te typen: javascript:alert (document.lastModified). Als je daarna klikt op verschijnt op je scherm een datum. Dit script werkt niet bij alle websites, maar het is de moeite van het proberen waard.

Om leerlingen een bruikbare collectie sites op te laten bouwen moeten ze niet alleen goede sites vinden: ze moeten die ook goed ontsluiten, d.w.z. dat ze de sites moeten voorzien van slim gekozen tags en van een goede omschrijving waarin beknopt wordt weergegeven wat er op die site te vinden is (bij Delicious in het vakje ‘notes’). Vraag eens aan alle leerlingen bij de start van een project 3 sites te vinden die betrekking hebben op het onderwerp van het project en laat ze die sites met elkaar vergelijken en de beste benoemen. De geselecteerde sites worden vervolgens opgeslagen en ontsloten via Delicious en kunnen gebruikt worden om het project uit te voeren. Nadat het project is uitgevoerd kunnen de sites nog een keer bekeken worden en de selectie aangepast.

N.B. Bekijk ook de algemene tips voor het maken van lessen met web 2.0 tools.

Beoordelingscriteria
Klik hier voor een overzicht van mogelijke beoordelingscriteria voor opdrachten waarin leerlingen werken met socialbookmarkingsites.

Opdrachten
Schrijf een blogpost over social bookmarking. Geef in je post antwoord op onderstaande vragen.

• Kijk op het Delicious account van 23OVCdingen dat voor deze oefening is aangemaakt. Je vindt hier o.a. alle websites en bronnen die in de cursus zijn genoemd. Via RSS kun je up-to-date blijven wanneer nieuwe websites aan het account zijn toegevoegd.
  Klik op het getal achter één van de bookmarks. Het getal geeft aan hoeveel mensen deze webpagina als favoriet hebben opgeslagen bij Delicious: hoe hoger het getal, hoe populairder de website. Welke opmerkingen plaatst men erbij? Welke tags zijn er nog meer aan toegekend? Welke tag zou jij aan deze favoriet toekennen?
• Voeg aan het 23 OVCdingen account tenminste 2 nieuwe websites toe die relevant zijn voor dit leerprogramma. De username is: ‘23ovcdingen‘, het password: ‘cursus-ovc‘;
• Welke professionele mogelijkheden zie je voor je eigen professionalisering en voor je lessen? En hoe kan je schoolteam zijn voordeel doen met Delicious?

Verdiepingsoefeningen

• Maak een eigen Delicious account aan met je eigen gebruikersnaam. Als je de uitdaging aandurft, kun je je collectie favorieten op je eigen computer, importeren in Delicious. Je komt er via de Settings in Delicious.
• Als dat mogelijk is, installeer dan de “Delicious toevoegknop” voor Firefox of Internet Explorer, om supersnel websites aan je account toe te voegen;
• Voeg jouw Delicious account toe aan het netwerk van de 23 OVC dingen, via de knoppen ‘People‘ en ‘Add a user‘;
• Ga verder netwerken! Je kunt je eigen collectie virtueel verrijken, door mensen aan je netwerk toe te voegen. Ga uit van een website die je zelf hebt toegevoegd en kijk dan wie die site nog meer in hun Delicious hebben (klik op het getal). Klik vervolgens op een gebruiker om te zien of jullie overeenkomstige sites verzamelen en voeg die tenslotte toe aan je netwerk (rechtsboven ‘Add to my network).

Achtergrondinformatie/links

• Video-uitleg over het toevoegen van favorieten aan Delicious;
• Handleiding Delicious;
• Hoe werkt online link sharing? / M.A. Nieuwenhuis;
• Delicious : social software voor onderwijs (en persoonlijk gebruik) / Koen van Meerbeek;
• Social bookmarking in het onderwijs / Willem Karssenberg;
• Best practices voor tagging

Leereenheden, gemaakt door leermateriaalarrangeurs van De OVC, waarin leerlingen online favorieten verzamelen en delen

Leereenheid voor het leergebied Mens & Maatschappij over Verwoestijning waarbij leerlingen gezamenlijk een tekst schrijven en daarvoor eerst op het web zoeken naar geschikte informatie en favoriete websites online opslaan met behulp van de tool Delicious.