Inleiding
Dagelijks starten nog duizenden mensen een weblog. Een weblog is een soort dagboek waarin een persoon of een groep personen op gezette tijden vertellen wat ze gedaan, gezien, gehoord, geleerd of beleefd hebben. Voor de een is een weblog een persoonlijk dagboek waar het leven van alledag aan toevertrouwd wordt, voor de ander is het een manier om opgedane kennis en nieuwtjes aan vak- of hobbygenoten over te brengen. Een weblog heeft de volgende kenmerken:

• berichten worden met een zekere regelmaat geplaatst, waarbij het nieuwste bovenaan op de weblog staat. Oude berichten verdwijnen na verloop van tijd uit beeld;
• er wordt automatisch een archief opgebouwd van oude berichten;
• met zoekfunctie kan de weblog worden doorzocht;
• aan elk bericht kunnen ‘labels’ of ‘tags’ worden toegekend. Dit zijn trefwoorden die aangeven waar het bericht over gaat;
• aan de zijkant(en) komen vaak gadgets (soms ook widgets genoemd) voor, waarin informatie van elders in een blokje wordt getoond (bv. agenda, woordenboek, weerbericht) ;
• de meeste bloggers verwijzen naar collega-bloggers. Dit wordt wel een ‘blogroll’ genoemd.

De allerbelangrijkste functie van een weblog is echter de mogelijkheid om te reageren op een bericht. Zodoende kan er een discussie ontstaan tussen de lezers van de weblog en komt het blog tot leven.

Bedrijven kunnen een weblog onderhouden om klanten te informeren over hun producten en organisaties bloggen om een conversatie op gang te brengen met de mensen waarvoor zij werken. Veel mensen houden privé een weblog bij, bijvoorbeeld om tijdens een verre reis vrienden en familie op de hoogte te houden van hun wel en wee, maar er zijn ook bloggers die hun weblog gebruiken om te vertellen over hun studie of hun werk. Onderaan deze cursus staat een lijstje van Edublogs: weblogs van mensen uit het onderwijs die in hun weblog schrijven over onderwijs.

Weblogs in het onderwijs
Weblogs kunnen voor verschillende doeleinden in het onderwijs ingezet worden. Ze worden bijvoorbeeld gebruikt om leerlingen te laten samenwerken aan een project, voor het ontwikkelen van een portfolio, het samenstellen van een een leesdossier, een schoolkrant, een reisverslag, of een verslag van een serie colleges. Je kunt ervoor kiezen om leerlingen samen te laten werken in één weblog, of elke leerling een eigen weblog te geven. In beide gevallen kunnen anderen (medeleerlingen of leerlingen van een andere klas/andere school) reageren op de gepubliceerde posts. De docent kan als begeleider optreden door eveneens feedback te geven en de voortgang te controleren. Voor de leerlingen is het werken in een weblog een training in het goed documenteren, evalueren en verwerken van informatie. Deze informatievaardigheden komen tijdens de hele schoolperiode en daarna van pas.

Ook als docententeam kun je een weblog gebruiken, bijvoorbeeld voor het uitwisselen van informatie of het voeren van een discussie over het schoolbeleid, de keuze van lesmateriaal of het gezamenlijk ontwikkelen van een project. Je kunt ook een weblog gebruiken om huiswerk aan te bieden en leerlingen de gelegenheid te bieden om dit met elkaar en de docent te bespreken. Een weblog kan ook ingezet worden als communicatiemiddel met ouders, bijv. gedurende een projectweek of een schoolreisje, met leerlingen die gedurende langere tijd afwezig zijn (bijv. t.g.v. ziekte) of met derden (stagebedrijven, sponsors, zusterscholen in het buitenland enz.).

Handleiding voor leerlingen voor het maken van een blog bij Blogger
Bekijk hier de uitleg over het maken van een weblog.

Tips voor gebruik in de les

• Voordat je met een klas gaat webloggen is het verstandig daarover een aantal afspraken te maken. Wijs leerlingen erop dat ze voorzichtig moeten zijn met het achterlaten van hun naam- en adresgegevens en dat negatieve reacties op een weblog hard aan kunnen komen. Wie negatief commentaar op een weblogpost wil geven doet er goed aan daarvoor een positieve insteek te kiezen door aan te geven waarom en vooral hoe dingen beter kunnen. Daarnaast mag er natuurlijk nooit gescholden worden en er moet aandacht zijn voor spelling en grammatica. Wat je hebt geschreven blijft vaak jarenlang zichtbaar en het is jammer als daar fouten in staan!
• Je kunt in een weblog allerlei objecten ‘embedden’ (in zijn geheel opnemen in een blogpost), bijvoorbeeld een filmpje van YouTube of een Google Form (zie Ding 3). Klik hier voor een uitleg hoe je dat doet.

N.B. Bekijk ook de algemene tips voor het maken van lessen met web 2.0 tools.

Beoordelingscriteria
Klik hier voor een overzicht van mogelijke beoordelingscriteria voor opdrachten waarin leerlingen werken met weblogs.

Opdrachten
Je gaat in de komende weken berichten schrijven over jouw ervaringen met de ‘23 OVCdingen’. Je posting geef je altijd een titel: de naam van het ding, gevolgd door het nummer: ‘Ding 6. RSS’ of ‘Ding 15. Online documenten maken en delen’. Iedere posting over een Ding moet gaan over wat jij ontdekt en geleerd hebt over dat Ding. Je vertelt wat je er goed aan vond, of waarom het juist niets voor jou is. Wat verraste je, ga je er vaker gebruik van maken? Welke mogelijkheden zie je voor dat ding voor jou als docent, je klas of voor je school?

Je weblog kun je zien als je portfolio waarin je je expertise laat zien op het gebied van de 23 OVC dingen, als plek waarop je met anderen communiceert over de toepassingen van web 2.0 in het onderwijs en als archief waarop je terug kunt vallen als je nog eens terug wilt lezen wat je hebt geleerd en bedacht. Je zult merken dat je door reacties van anderen je eigen ideeën scherper in beeld krijgt en ook op nieuwe ideeën wordt gebracht. Tenslotte is je weblog de manier om met je begeleider in deze cursus te communiceren, vragen te stellen en met medecursisten van gedachten te wisselen.

• Bekijk enkele van de genoemde Edublogs. Misschien ontdek je via de blogrolls nog andere weblogs die voor jou interessant zijn;
• Welke mogelijkheden zie je in het gebruik van een weblog als didactisch hulpmiddel?
• Maak een weblog voor jezelf en schrijf een blogbericht over je ontdekkingen. Maak links wanneer je verwijst naar andere weblogs. Geef jouw visie op het gebruik van weblogs, voor school, voor jezelf en voor gebruik in de les. 

  Instructie
  Er zijn vele aanbieders van gratis weblog software, maar onze voorkeur gaat uit naar Blogger.com. Blogger is Nederlandstalig, eenvoudig te gebruiken en als je voor deze cursus toch een Gmailaccount gaat maken, ben je daarna nog maar een klik verwijderd van je weblog. Maar als je liever met andere weblogsoftware wilt werken (wordpress.com, web-log.nl: ga je gang. Jij moet er gemakkelijk mee overweg kunnen.
  Het maken van een Blogger-weblog kost je slechts enkele minuten en gaat in een paar stappen: 

• Maak een account bij Gmail (www.gmail.com) . Gmail is niet alleen een prettig e-mailprogramma, maar je hebt het ook nodig als je zelf accounts gaat maken bij de Web 2.0 toepassingen die je gaat ontdekken. Bovendien kun je met je Gmailaccount inloggen op YouTube, Google Docs, Google Talk én het is de sleutel tot je nieuwe weblog. Onthoud je gebruikersnaam en wachtwoord. Het is slim om gedurende het gehele 23 OVCdingen programma hetzelfde e-mailadres, gebruikersnaam en wachtwoord te kiezen, voor alle Web 2.0 toepassingen waarvan je je in de komende periode gebruik gaat maken.
• Maak je weblog actief. Direct nadat je Gmail account actief is geworden, ga je naar www.blogger.com. De website zal je herkennen aan je Gmailaccount en vanaf hier is het een kwestie van goed lezen en de stappen volgen. Klik hier voor meer uitleg over wat je moet doen.
  Overigens kan het ook zijn dat je arriveert op een pagina die er uit ziet als de afbeelding hiernaast. Vul dan je Gmail gebruikersgegevens in en klik op Aanmelden.
• Meld je weblog aan bij de cursusorganisatie. Je gaat je weblog in de eerste plaats bijhouden voor jezelf. Maar je coach gaat je daarbij wel ondersteunen door je blogberichten van feedback te voorzien. En daarom moet je weblog wel bij ons bekend zijn. Klik hier om naar het aanmeldformulier te gaan. Kort nadat je je hebt aangemeld, kom je in het overzicht onder Deelnemersblogs en ben je vindbaar voor je collega’s.

Verdiepingsoefeningen

• Voordat je met leerlingen aan de slag wilt gaan, zul je vermoedelijk een aantal afspraken met ze willen maken: over netiquette, privacy en over veiligheid. Stel hiervoor een protocol op  en publiceer het in je weblog.
• Reageer op een blogpost van iemand anders en schrijf hierover in je eigen blog.
• Schrijf in je weblog een recensie over een weblog van iemand anders.
• Pimp je weblog:
  • verander de vormgeving van je blog. Je hebt bij het aanmaken van je weblog gekozen voor één van de standaardtemplates van Blogger, maar er zijn er veel meer, o.a. bij Bloggertemplates en bij Bloggerbuster. Kies hier een template dat je leuk vindt en gebruik dat voor je weblog (via de knoppen ‘Indeling‘ en ‘Nieuwe sjabloon kiezen‘. Je kunt je template verder aan je eigen wensen aanpassen met de sjabloon-editor van Blogger, te vinden onder het tabblad ‘Ontwerpen’;
  • widgets zijn kleine gadgets die je kunt toevoegen aan je weblog, bijv. een rekenmachientje, een woordenboek, het weerbericht enz. Er zijn heel veel (gratis) widgets te vinden op het web, o.a. van Google zelf. Voeg een widget toe aan je weblog via de knop ‘Indeling‘ van je weblog.

Achtergrondinformatie

• Weblogs in het onderwijs (PDF) / Sybilla Poortman en Peter Sloep
• Bloggen met de klas / Jeroen Clemens.
• Literaire blogs van leerlingen bovenbouw VWO / Helen Parkhurst, Almere
• weblog en website van André Manssen over ict in het (basis)onderwijs: met tips en handleidingen over het gebruik van ICT / André Manssen.
• Edublogs. Edublog is een (Engelstalige) service waar docenten en leerlingen weblogs kunnen aanmaken
• Wat is een blog? / M.A. Nieuwenhuis
• Onderwijsblogs (Edublogs)
  Het is ondoenlijk om een compleet overzicht te geven van onderwijsgerelateerde weblogs, maar dit rijtje behoort wel tot de bekendste. In willekeurige volgorde:
  • Mosredna : denk eens andersom / Moniek Verhaaren, docent Nederlands aan de bovenbouw HAVO
  • Onderwijs van overmorgen / Jef van den Hurk, Senior adviseur bij M&I/Partners
  • Onderwijsvooruitzichten / John van Dongen, adviseur educatietechnologie en didactiek
  • Trendmatcher tussen ICT en onderwijs / Willem Karssenberg, adviseur bij de dienst Bedrijfsvoering van het Drenthe College
  • Computers in de klas / André Manssen, leerkracht in het basisonderwijs
  • Blogisch! / Joël de Bruijn, coördinator Functioneel Beheer op het ROC Midden Brabant
  • Technology enhanced learning / Wilfred Rubens, senior beleidsmedewerker van het College van Bestuur van Gilde Opleidingen
  • ICT en onderwijs blog / Pierre Gorissen, consultant ICT en Onderwijs bij Fontys Hogescholen
  • Leerbeleving : leren is beleven! / Marcel de Leeuwe, STOAS en freelancer
  • ICT en onderwijs / Margreet van den Berg, freelancend werkzaam in het onderwijs
  • Buitengaats : reizen naar de einder en er voorbij / Paulo Moekotte, senior beleidsmedewerker bij een ROC Twente

Leereenheden, gemaakt door leermateriaalarrangeurs van De OVC, waarin leerlingen een weblog maken

• Voor het vak Nederlands
• Leereenheid over zelfstandige werkwoorden en hulpwerkwoorden waarbij leerlingen een nieuwsbericht moeten schrijven in een weblog;
• Leereenheid waarin leerlingen een weblog opzetten voor het maken van een leesverslag;
• Leereenheid over de slavernij in Noord-Amerika waarin leerlingen een weblog maken waarin ze het (fictieve) leven van een slaaf beschrijven.;
• Leereenheid over zelfstandige werkwoorden en hulpwerkwoorden waarbij leerlingen een nieuwsbericht moeten schrijven in een weblog;
• Voor de Moderne Vreemde Talen
• Leereenheid voor de Franse les over het thema sport en vrije tijd, waarbij leerlingen een weblog bouwen rondom een sportdag die ze organiseren;
• Voor de Mens & Gezondheid-vakken
• Leereenheid voor VMBO-onderbouw, waarin (in een extra opdracht) leerlingen de metamorfose van een made tot een vleesvlieg beschrijven;
• idem voor H/V
• Voor de Mens & Maatschappij-vakken
• Leereenheid waarin leerlingen in een weblog bijhouden hoe zij bewust omgaan met het milieu;
• Leereenheid over ontdekkingsreizen, waarbij leerlingen in een weblog hun belevenissen beschrijven tijdens een (fictieve) ontdekkingsreis